چیزی میان ِاُلیور اِستون و علی ِحاتمی! امّا از نوع ِعاشقانه اش!

مروری بر کارنامه یِ هنری- تلویزیونی ِ«حسن ِفتحی»؛

 به بهانه یِ پخش ِآخرین اثر اش، «اشک ها و لبخند ها»

* روزنامه یِ روزان/پنج شنبه ۱۷ ِاردی بهشت ِ۸۸ 

پیش درآمد- حسن ِفتحی را دیگر می توان یکی از سه نام ِشناخته شده یِ سال هایِ اخیر در عرصه یِ سریال سازی ِ«جدّی» و غیر ِطنز ِتلویزیون- دو نفر دیگر شاید احمد ِامینی و همایون ِاسعدیان باشند-  دانست. او شاید از معدود کارگردانان ِتاریخی ساز ِموفق در بعد از انقلاب باشد که آثاری متفاوت در چارچوب ِدوره هایِ زمانی و تاریخی ِمختلف خلق کرده است و در این باره، پر بی راه نیست که بگوییم او همواره گوشه یِ چشمی به کارنامه یِ مرحوم علی ِحاتمی دارد و حتّی تا قبل از «میوه یِ ممنوعه» احتمالاً به تأسی از حاتمی تمام ِکارهایش را دوبله می کرد؛ حال آن که سال ها بود دوبلاژ کارهایِ سینمایی و تلویزیونی منسوخ شده و صدابرداری ِسرصحنه متداول بود. نکته یِ جالب ِتوجّه ِدیگر شاید این باشد که حسن ِفتحی شباهت ِظاهری ِقابل ِقبولی با «الیور استون»، کارگردان ِمشهور و
مستقل ِامریکایی دارد و از این جاست که ما به تیتر ِبالا می رسیم؛ هر چند «چیزی میان ِالیور استون و
علی ِحاتمی» بیان گر ِدید ِطنز ِنگارنده یِ این سطور است و نه چیز ِدیگر؛ که حسن ِفتحی دیگر مدّت هاست- از میوه یِ ممنوعه به بعد- واجد ِهویتی مستقل و مشخص در میان ِکارگردانان ِایرانی شده است و بی نیاز از این چیزهاست و دیگر نمی توان او را یک تاریخی ساز ِصرف دانست. امّا مهم ترین خصیصه یِ کارهایِ فتحی که او را از سایرین متمایز می کند، این است: حسن ِفتحی یک «عاشقانه ساز» است! باور نمی کنید؟ نگاهی کوتاه به مشهورترین کارهایش این نکته را روشن خواهد کرد؛ و این همان کاری است که این جا به دنبال اش هستیم. پخش ِ«اشک ها و لبخندها» بعد از تعطیلات ِنوروزی ....

خانه نشینی ِ«محمّد ِچرم­ شیر» خیلی­­ ها را نمایش نامه نویس کرده است!

سخنی درباره یِ نمایش ِ«رویاهایِ خلیج ِفارس»

نوشته یِ «سیروس ِکهوری نژاد» به کارگردانی ِ«امیر دژاکام» اجرا شده در «سالن ِاصلی ِتئاتر شهر»

پویا جامی

الف- پیش درآمد      یا      چرا این نمایش در سالن ِاصلی اجرا رفت؟

اولین نمایشی که از امیر ِدژاکام دیدم یادم هست سال ِ79 بود به نام ِ«دزد ِدریایی» که پرسوناژ ِاصلی را «خسرو احمدی» بازی می کرد. نمایش ِخوبی بود؛ امّا «تئاتر»-به معنایِ اخصّ ِکلمه- نبود بلکه بیش تر می خورد که یک «واریِته» باشد نه «تئاتر». همین به من نشان داد که کارگردان- جدا از این بحث- نسبتاً کار اش را بلد است. بگذریم؛ بعد از آن هم نمایش­هایِ دیگری از او دنبال کردم مثل ِ«ضیافت ِشیطان»، «لیلی و مجنون»، «ملکه یِ جنّیان» و ... که همه نمایش­هایی خوب از نظر ِمتن، کارگردانی و طراحی بودند؛ خصوصاً آن ها که طراحی هایِ «آتیلا پسیانی» را یدک می کشیدند. در همه یِ این سال ها می دیدم که امیر ِدژاکام هر سال یک یا شاید دو اجرا در تئاتر شهر داشت و باز هم بسیاری اجراهای دیگر در فرهنگسراها و خانه یِ نمایش و ... امّا به دلیل ِانتخاب ِسالن ِمناسب برایِ هر اجرا، این مسئله خیلی به چشم نمی آمد؛ جز آن مسئله یِ دیگر این بود که او جای کسی دیگر را تنگ نمی کرد و در جایگاه خودش قرار داشت. این همه، وقتی به چشم آمد که «رویاهایِ خلیج ِفارس» را در سالن اصلی دیدم در حالی که نه نمایش برای آن سالن مناسب بود، نه بازیگران ِنه چندان آماده یِ کار، از پس ِمسایل صدای ِاین سالن بر می آمدند و نه حتّی نیمی از ظرفیت ِسالن پر می شد! و همه یِ این ها ...

مگه چیه خب؟ عیده دیگه!

در باب ِآن چه که تلویزیون در نوروز داشت و آن چه که نداشت

روزنامه یِ روزان/پنج شنبه ۲۰/۱/۸۸ 

پیش نوشت:

در طول ِتعطیلات ِنوروزیِ کمابیش طولانی ِما ایرانیان، سازمان ِمحترم ِصدا و سیما- که از این پس در این یادداشت به صورتی خودمانی­تر، آن را تلویزیون می نامیم- تلاش کرد تا به قول ِمعروف سنگ ِتمام بگذارد و مخاطبان ِایرانی را از پایِ انواع و اقسام شبکه هایِ ماهواره یی ِفارسی زبان یا غیر ِفارسی زبان بلند کند و پایِ تلویزیون ِوطنی ِخود ِمان بنشاند. حال ما می خواهیم ببینیم آیا واقعاً چنین کاری را توانسته اند بکنند یا نه؟ آیا تلویزیونی ها به اهدافشان رسیده اند؟ آیا اساساً
هدف ِتلویزیون ِما سرگرم کردن است یا اهالی ِآن هنوز به اهدافی دیگر فکر می کنند؟ یا مگر در عیدها چه خبر است که تلویزیون ِایّام ِعید با سایر ِزمان هایِ سال توفیر دارد؟ تلاش ِ نگارنده بر این است که به این سوالات و نیز برخی سوالات ِدیگر در چارچوب ِبخش هایی متفاوت پاسخ دهد و در آخر نتیجه یِ آن را با هم شاهد باشیم.

1- خواب هایِ بد و خواب هایِ خوش:

اگر اجازه بدهید می خواهم شما را ببرم به حدود ِبیست تا بیست و پنج سال ِپیش و هرچند برایِ برخی نیاز به یادآوری گذشته ها نیست؛ امّا لا اقل نسل هایِ بعد از دهه یِ شصت باید بدانند حوالیِ تلویزیون ِآن زمان چه خبرهایی بوده و بدانند که وقتی ماهواره یی هنوز درکار نبود، تلویزیون برایِ مخاطبان اش چه داشت.

فکر می کنم خیلی ها بتوانند تصویری را که من می خواهم مجسّم کنند؛ دو شبکه یِ تلویزیونی با ساعات ِپخش محدود و برنامه هایِ محدودتر، تفریح ِخانواده ها منتظر شدن و تماشا کردن ِ
نسخه یِ ناقص ِفیلم ِ«شعله» و تعقیب کردن ِسریال ِ«آینه» یا شاید هم کارهایِ متوسّط ِدیگری
مانند ِ«سربداران» و «کوچک ِجنگلی»، کودکان ِمنتظر برایِ دیدن ِ«پینوکیو» به روایت ِواحد ِ
دوبلاژ ِسیما و همین طور برایِ  «نل»، «گالیور»، «حنا» و ...(که شاید بتوان گفت در آن دوره
وضع ِخردسالان از همه بهتر بود)، و نهایت ِخوش­بختی ِجوانان هم انتظار کشیدن برایِ چند دقیقه فوتبال ِاروپاییِ بیات شده، در میان ِحرف هایِ تو در تویِ مجید ِوارث و بهرام ِشفیع و اسب سواری و شنا و دو و میدانی و ... و بسیاری صحنه هایِ دیگر که برایِ دهه یِ شصت عادی بود و برایِ الآن که بیست سال ِبعد اش باشد، غیر ِعادی.